Wiadomości

TSUE stanął po stronie frankowiczów! Przełomowy wyrok w sprawie kredytów we frankach

2019-10-03, Autor: tora

Trybunał Sprawiedliwości UE (TSUE) wydał 3 października wyrok w sprawie polskiego małżeństwa z kredytem frankowym sądzącego się z bankiem Raiffeisen. Orzeczenie jest korzystne dla frankowiczów. Oznacza, że polskie sądy mogą unieważniać umowy kredytowe kierując się interesem klienta.

Mówiąc najogólniej TSUE orzekł, że można unieważnić całą umowę, jeśli zostały w niej zawarte nieuczciwe klauzule. Sąd podejmując taką decyzję ma się kierować głównie interesem kredytobiorcy.

Reklama

Prawo Unii nie blokuje unieważnienia umów kredytowych

Jednocześnie Trybunał orzekł, że w sytuacji, gdy „po usunięciu nieuczciwych warunków charakter i główny przedmiot tych umów może ulec zmianie w zakresie, w jakim nie podlegałyby one już indeksacji do waluty obcej równocześnie podlegając stopie oprocentowania opartej na stopie obowiązującej w odniesieniu do tej waluty, prawo Unii nie stoi na przeszkodzie unieważnieniu tych umów.”

Dodatkowo TSUE wskazał, że „w zawartych w Polsce umowach kredytu indeksowanego do waluty obcej, nieuczciwe warunki umowy dotyczące różnic kursowych nie mogą być zastąpione przepisami ogólnymi polskiego prawa cywilnego.”

Spór małżeństwa z bankiem Raiffeisen

Dzisiejsza decyzja TSUE sięga 2008 roku, kiedy Kamil DziubakJustyna Dziubak zawarli z Raiffeisen Bank umowę kredytu hipotecznego, którego wartość była wyrażona w złotych polskich (PLN), ale indeksowana do franka szwajcarskiego (CHF).

W związku z tym, o ile wypłata środków została dokonana w PLN, saldo zadłużenia z tytułu kredytu i raty miesięczne kredytu podlegającego spłacie wyrażone były w CHF w taki sposób, że te ostatnie miały być jednak pobierane w PLN z rachunku bankowego kredytobiorców. W momencie odblokowania kredytu, kwota pozostająca do zapłaty i wyrażona w CHF była określona według kursu wymiany PLN-CHF obowiązującego w Raiffeisen Bank w dniu odblokowania środków, podczas gdy miesięczne raty były obliczane w oparciu o kurs sprzedaży PLN-CHF obowiązujący w tym banku w momencie ich wymagalności.

Umowa kredytowa miała nieuczciwe klauzule

Zawierając umowę kredytu frankowego kredytobiorcy korzystali ze stopy procentowej obowiązującej w odniesieniu do waluty szwajcarskiej, która była niższa niż stopy stosowane wobec PLN, lecz byli narażeni na ryzyko wymiany wynikające z wahania kursu wymiany PLN-CHF. TSUE informuje, że kredytobiorcy wnieśli do Sądu Okręgowego w Warszawie o stwierdzenie nieważności wspomnianej umowy kredytu z uwagi na to, że postanowienia tej umowy przewidujące zastosowanie różnic kursowych polegających na odwołaniu się do kursu kupna dla udostępnienia środków i kursu sprzedaży w celu ich zwrotu, stanowiły niezgodne z prawem nieuczciwe warunki umowne, które nie były wiążące na podstawie dyrektywy w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich i których usunięcie pociągałoby za sobą zniknięcie z obrotu prawnego umowy.

„W opinii kredytobiorców po usunięciu spornych warunków umownych nie byłoby bowiem możliwości ustalenia prawidłowego kursu walut, a tym samym umowa nie mogłaby nadal obowiązywać.

Ponadto twierdzą oni, że nawet gdyby okazało się, iż umowa kredytu może być wykonywana z pominięciem tych nieuczciwych warunków jako umowa, której kwota kredytu wyrażona jest w PLN, ale już bez indeksacji do CHF, umowa powinna nadal podlegać bardziej korzystnemu oprocentowaniu według stopy procentowej obowiązującej w odniesieniu do CHF.”

Polski sąd potrzebował opinii TSUE

Polski sąd, odwołując się do wyroku w sprawie Kásler2 , w którym Trybunał Sprawiedliwości zauważył, że sąd krajowy w określonych okolicznościach ma możliwość zastąpienia nieuczciwego postanowienia umownego przepisem prawa krajowego w celu przywrócenia równowagi między stronami umowy i utrzymania ważności umowy, zwrócił się do Trybunału z pytaniem, czy po usunięciu niedozwolonych warunków w umowie można je zastąpić przepisami polskiego prawa o charakterze ogólnym.

Polski sąd zmierza również do ustalenia, czy dyrektywa zezwala mu na unieważnienie umowy w sytuacji, gdy utrzymanie jej obowiązywania bez nieuczciwych warunków mogłoby pociągać za sobą w konsekwencji zmianę charakteru głównego przedmiotu umowy w zakresie, w jakim choć przedmiotowy kredyt nie podlegałby już indeksacji do CHF, odsetki nadal byłyby naliczane na podstawie stóp obowiązujących w odniesieniu do tej waluty.

Innymi słowy sędzia miał wątpliwość, bo mogłoby dość do sytuacji, w której kredyt frankowy zostałby anulowany albo kredytobiorcy zyskaliby możliwość spłacania kwoty w złotówkach, ale ze stopą procentową LIBOR, która obecnie jest ujemna, podczas gdy kredytobiorcy złotowi musieliby stosować wciąż dodatni WIBOR.

Trybunał w dzisiejszym wyroku stwierdził przede wszystkim, że przewidziana w wyroku w sprawie Kásler możliwość zastąpienia nieuczciwego postanowienia jest ograniczona do przepisów prawa krajowego o charakterze dyspozytywnym lub mających zastosowanie, jeżeli strony wyrażą na to zgodę, i opiera się w szczególności na tym, że takie przepisy nie mają zawierać nieuczciwych warunków.

TSUE: przepisy nie mogą być podstawą do wypełnienia luk w umowie

Trybunał stwierdził zatem, że przepisy te nie mogą stanowić podstawy w celu wypełnienia luk w umowie, spowodowanych usunięciem z niej nieuczciwych warunków, które się tam znajdowały.

W tym kontekście Trybunał stanął na stanowisku, że skoro możliwość zastąpienia nieuczciwego postanowienia ma na celu zapewnienie realizacji ochrony konsumenta poprzez zabezpieczenie jego rzeczywistych i bieżących interesów przed ewentualnymi szkodliwymi konsekwencjami, które mogą wynikać z unieważnienia danej umowy w całości, konsekwencje te należy ocenić w świetle okoliczności istniejących lub możliwych do przewidzenia w momencie zaistnienia sporu dotyczącego usunięcia danych nieuczciwych warunków, a nie w momencie zawarcia umowy.

Trybunał następnie przypomniał, że na podstawie przepisów dyrektywy umowa pozbawiona nieuczciwych warunków, które zawierała, pozostaje wiążąca dla stron odnośnie do pozostałych zawartych w niej postanowień, o ile może nadal obowiązywać bez usuniętych nieuczciwych warunków i takie utrzymanie umowy w mocy jest zgodne z przepisami prawa krajowego.

W tym względzie Trybunał podkreślił, że zgodnie ze stanowiskiem sądu krajowego, po zwykłym usunięciu klauzul dotyczących różnic kursów walutowych, charakter i główny przedmiot umowy wydaje się ulec zmianie na skutek rezygnacji z indeksacji do CHF i dalszego stosowania stopy procentowej opartej na stopie obowiązującej względem CHF. Tymczasem zważywszy, że taka zmiana wydaje się niemożliwa w prawie polskim, dyrektywa nie stoi na przeszkodzie unieważnieniu spornej umowy przez polski sąd.

W tej kwestii Trybunał podkreślił, że unieważnienie spornych klauzul doprowadziłoby nie tylko do zniesienia mechanizmu indeksacji oraz różnic kursów walutowych, ale również – pośrednio – do zaniknięcia ryzyka kursowego, które jest bezpośrednio związane z indeksacją przedmiotowego kredytu do waluty. Tymczasem Trybunał przypomniał, że klauzule dotyczące ryzyka wymiany określają główny przedmiot umowy kredytu indeksowanego do obcej waluty, w związku z czym obiektywna możliwość utrzymania obowiązywania przedmiotowej umowy kredytu wydaje się w każdym razie niepewna.

Wreszcie Trybunał przypomniał, że w przypadku gdyby konsument preferował nie powoływać się na ustanowiony przez dyrektywę system ochrony przed nieuczciwymi warunkami, nie jest on stosowany. W tym względzie Trybunał uściślił, że konsument musi również mieć prawo do odmowy bycia objętym ochroną, w ramach tego samego systemu, przed szkodliwymi skutkami spowodowanymi unieważnieniem umowy jako całości, jeżeli nie zamierza korzystać z tej ochrony.

Czy wyrok TSUE pogrąży banki?

Serwis money.pl podaje, że sprawa, którą rozpoznał Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej nie wpływa automatycznie na inne prowadzone przed polskimi sądami sprawy frankowiczów. „Co więcej, nie jest pewne, czy decyzja TSUE będzie stosowana nawet w przypadku wszystkich spraw dot. kredytów indeksowanych do franka. Sądy mogą tak postąpić, choć równocześnie mogą skorzystać z "furtki" i kierować się orzeczeniem TSUE jedynie w sprawach tożsamych z rozpoznaną w Luksemburgu.” czytamy.

Jeszcze przed orzeczeniem Związek Banków Polskich ostrzegał, że przyznanie racji frankowiczom może kosztować cały system bankowy nawet 60 mld zł.

Oceń publikację: + 1 + 11 - 1 - 17

Obserwuj nasz serwis na:

Komentarze (5):
  • ~Bartek Malina 2019-10-03 14:06:51

    po części banki są winne po części rząd który nic nie zrobił dla frankowiczów duda i inne intytucje tylko zmieniały przepisy ws. frankowiczów

    14 18
  • ~Marcin Filipowicz 2019-10-03 14:24:48

    ~Bartek Malina Jaką winę banku lub rządu widzisz w przypadku udzielania kredytów ? Chciał ktoś kredyt w PLN to brał, inni brali w USD i jakoś każdy spłacał czy nadal spłaca. Tylko nigdy nie słyszałem aby bank kogoś zmuszał do brania jakiegokolwiek kredytu a już na pewno w CHF. Jeśli rząd wymyśli jakieś przepisy na obniżenie raty kredytu w walucie obcej a głównie CHF to musi też obniżyć raty kredytów w PLN.

    30 14
  • ~Król Janusz 2019-10-03 15:08:18

    ~Marcin Filipowicz 100% racji, ryzykowali, mają za swoje.

    18 14
  • ~Franek 2019-10-03 18:56:21

    ~Marcin Filipowicz- widzę że masz ubogą wiedzę w temacie Frankowiczów, opierasz pewnie swoje opinie,na pro bankowych mediach, lub opinie ZBP, polecam poczytać i zgłębić temat, zanim oskarżysz wszystkich kredytobiorców CHF łącznie ze mną .
    Pozdrawiam i życzę patrzenia przez szersze horyzonty

    20 13
  • ~bizneswomen 2019-10-04 22:15:38

    Czy ludziom, którzy wzięli kredyt w złotówkach ktoś pomaga spłacać kredyt? Albo mogą się z niego wycofać? Nikt nie kazał nikomu brać kredytu we frankach..

    3 2

Zamieszczone komentarze są prywatnymi opiniami Użytkowników portalu. Redakcja portalu slaskibiznes.pl nie ponosi odpowiedzialności za ich treść.

Otrzymuj najciekawsze newsy biznesowe ze Śląska!

Zapisz się do naszego newslettera!

Sonda

Jakich zmian gospodarczych najbardziej oczekujesz od władzy?







Oddanych głosów: 348